Inzicht in Gewicht
Breinvriendelijk afvallen. Begrijpen, anders denken, anders blijven doen.
Bibliotheek
In de bibliotheek vind je alle informatie per onderwerp op alfabetische volgorde overzichtelijk bij elkaar, zodat je eenvoudig iets kan terugzoeken en kan nalezen.
Affirmaties
Een affirmatie is een gedachte of zinnentje die zich door herhaling in je leven gaat settelen. Je onderbewustzijn gaat jouw gedachte of zinnentje aanvaarden. Je brein leert door herhaling.
Wat je vaak hoort, ga je op een gegeven moment geloven. En daar zul je dan ook naar gaan handelen. Veel mensen gebruiken affirmaties zonder dat ze zich daarvan bewust zijn, door bijvoorbeeld steeds tegen jezelf zeggen ‘ Ik kan dit niet’ , ‘Ik ga dit nooit volhouden ‘, dit zijn negatieve affirmaties. Je kan affirmaties ook positief inzetten om jezelf steeds opnieuw te herinneren aan wat je wél wilt, en welke keuze bij jouw doel past. Ze versterken helpende gedachten en maken nieuwe gewoontes makkelijker vol te houden.
Voorbeelden van helpende affirmaties kunnen zijn:
- Het is niet erg om wat hongerig te zijn.
- Een goed resultaat is een voldoende beloning, daar ben ik blij mee.
- Lekker eten met elkaar draagt bij aan de gezelligheid maar de hoeveelheid niet.
- Ik eet met aandacht en stop wanneer ik genoeg heb.
Door affirmaties regelmatig te herhalen, train je als het ware je brein in een nieuwe richting. Je bouwt aan vertrouwen, rust en stevigheid in je keuzes.
Breinvriendelijk afvallen
Bij het maken van de website voor Inzicht in Gewicht ben ik me gaan verdiepen in actuele inzichten over eetgedrag. In die zoektocht kwam ik het boek De Hamster in je Brein van de auteurs dr. Maarten Biezeveld en dr. Felix Kreier tegen. Het boek beschrijft helder hoe ons gedrag wordt aangestuurd door verschillende hersendelen, elk met een eigen functie en belang. Klik hier voor meer informatie.
Je brein geeft van nature krachtige signalen af. Die vinden hun oorsprong in de oertijd, toen voedsel schaars was en niet vanzelfsprekend beschikbaar. Tegenwoordig lopen we simpelweg naar de supermarkt of openen we de koelkast. Toch reageert je brein nog steeds vanuit dat oude overlevingsmechanisme. Het wil goed voor je zorgen en helpt je om voldoende te eten en genoeg energie binnen te krijgen. Vanuit het perspectief van je brein is het zelfs logisch om reserves aan te leggen voor mindere tijden.
Daarnaast wil je brein zich graag prettig voelen. Het zoekt naar beloning, omdat daarbij stoffen vrijkomen die zorgen voor ontspanning en een fijn gevoel. Ook houdt je brein van duidelijkheid en voorspelbaarheid. Regelmaat geeft rust, terwijl grote of plotselinge veranderingen juist onrust kunnen veroorzaken.
Bij stress probeert je brein je te beschermen. Het kan dan het signaal geven om meer te eten. Voor je brein betekent stress mogelijk gevaar, en extra energie voelt als een veilige voorbereiding.
Door met al deze signalen rekening te houden en ermee samen te werken, door de handvaten die je hiervoor gaat krijgen, zal afvallen en op gewicht blijven minder moeilijk worden. Deze breinvriendelijk aanpak gaat onder andere over geleidelijk afvallen – ruime porties – verzadiging en regelmaat.
Gedachtentransformatie
Gedachtentransformatie is het proces waarbij je de gedachten en overtuigingen die jouw eetgedrag aansturen leert herkennen én bewust verandert. Veel eetgedrag gebeurt namelijk automatisch. Je eet niet alleen omdat je lichamelijk honger hebt, maar ook door gewoonte, emotie, gezelligheid, beloning of stress.
Achter dat gedrag zitten vaak overtuigingen zoals: “Als ik trek heb, mag ik eten”, “Ik verdien iets lekkers als ik hard gewerkt heb” of “Bij gezelligheid hoort veel eten”. Zolang die overtuigingen hetzelfde blijven, is de kans groot dat je na een tijdje terugvalt in oud gedrag — zelfs als je tijdelijk wel bent afgevallen.
Gedachtentransformatie betekent dat je gaat onderzoeken: wat vind ik eigenlijk? Waarom reageer ik op deze manier? Welke gedachte zit er onder mijn gedrag? Dat vraagt soms tijd, omdat overtuigingen vaak diep ingesleten zijn en soms al van vroeger komen. Door jezelf vragen te stellen en eerlijk te kijken naar de gevolgen van je gedrag, ontstaat er ruimte om nieuwe inzichten te krijgen.
Vervolgens kies je een nieuwe, helpende overtuiging die beter past bij jouw doel. Bijvoorbeeld: “Het is niet erg om even trek te voelen”, “Als ik eet, wil ik bewust kiezen wat ik eet” of “De gezelligheid zit in de mensen, niet in de hoeveelheid eten”. Deze nieuwe gedachten helpen je om ander gedrag vol te houden. Want van anders denken, komt anders doen.
Gedachtentransformatie is daarom een belangrijke sleutel voor blijvende verandering. Het helpt je om jezelf beter te begrijpen, minder vanuit automatische reacties te leven en steeds vaker keuzes te maken die passen bij een gezond gewicht én bij jouw leven. Het doel is stap voor stap groeien naar gedrag dat steeds natuurlijker en gemakkelijker wordt.
Overtuigingen
Gedrag lijkt vaak iets simpels: je doet het gewoon. Maar als je beter kijkt, ontdek je dat gedrag wordt aangestuurd door wat je denkt, voelt en gelooft - Je overtuiging.
Stel je rijdt op een weg waar een maximumsnelheid van 70 km per uur geldt. Je bent ruim op tijd en na weken slecht weer breekt ineens het zonnetje door. De weg voor je is vrij. Wat doe je? Ga je harder rijden? Blijf je dezelfde snelheid aanhouden? Ga je langzamer rijden?
Wat bepaalt die keuze? Niet je voet op het gaspedaal, maar wat je denkt en gelooft. Vind je dat hard rijden mag als de situatie het toelaat of dat het leuk is, dan is de kans groot dat je sneller gaat rijden. Vind je dat de maximumsnelheid er niet voor niets is of dat hard rijden gevaarlijk is, dan houd je je waarschijnlijk aan de maximum snelheid. Misschien vind je wel ‘Ik moet genieten van elke mooie dag’ en ga je langzamer rijden, waardoor je meer kan genieten van de omgeving. Of parkeer je zelfs de auto en ga je langs de kant van de weg even in het zonnetje zitten.
Het is de overtuiging, emotie of gedachte die je gedrag bepaalt. Bij eetgedrag werkt het precies zo. Iemand kan een dieet volgen en keurig afvallen, maar zolang de onderliggende overtuigingen en emoties rondom eten hetzelfde blijven, is de kans groot dat het oude gedrag – en daarmee het oude gewicht – terugkomt. Net zoals iemand die na een boete tijdelijk langzamer rijdt, maar uiteindelijk opnieuw een bekeuring krijgt omdat hij nog steeds vindt dat hardrijden leuk is. Maar als deze persoon betrokken raakt bij een auto-ongeluk dan kan het zijn dat hij tot een ander inzicht komt en gaat vinden dat heel hardrijden gevaarlijk kan zijn. Dan zal zijn gedrag ook veranderen.
Als je gedrag blijvend wilt veranderen, is het belangrijk om inzicht te krijgen in de redenen achter je gedrag. Door je daarvan bewust te worden en ermee aan de slag te gaan, kan je de onderliggende gedachten en overtuigingen veranderen (gedachtentransformatie). En als dat verandert, zal je gedrag mee veranderen.
De Trap van Bekwaanheid
De methode Inzicht in Gewicht is voor een groot deel opgebouwd rondom De Trap van Bekwaamheid. Het is een model dat uitlegt hoe mensen nieuwe vaardigheden leren. Het laat zien dat je van ‘niet kunnen/weten’ stap voor stap groeit naar ‘automatisch’ kunnen. Om van de ene trede van de trap naar de volgende trede te gaan heb je verschillende vaardigheden nodig. In het stappenplan Inzicht in Gewicht wordt je stap voor stap begeleidt zodat je uiteindelijk boven aan de trap uitkomt.
Trede 1
Onbewust Onbekwaam
Als baby wist je niet dat je niet kon fietsen.
Trede 2
Bewust Onbekwaam
Toen je als peuter andere kinderen zag fietsen, werd je je ervan bewust dat jij niet kon fietsen.
De vier treden van de Trap van Bekwaamheid
Trede 3
Bewust Bekwaam
Je leerde fietsen met vallen en opstaan. Je bent trots dat je kan fietsen.
Trede 4
Onbewust Bekwaam
Inmiddels kan je fietsen en denk je hier niet meer over na, het gaat automatisch.
De Winst- en Verliesbalans
De Winst- en Verliesbalans helpt je om helder te krijgen waarom je eet zoals je eet en of je dit gedrag wilt blijven doen. Gedrag veranderen lukt namelijk alleen als je daar een écht goede reden voor hebt. Met deze methode kijk je eerlijk naar twee kanten van je huidige eetgedrag: wat het je oplevert (winst) en wat het je kost (verlies).
Veel eetgedrag is niet zomaar 'slechte gewoonte', maar heeft een functie. Het kan bijvoorbeeld helpen om honger en trek snel weg te nemen, een gevoel van ontspanning te geven, troost te bieden of bij te dragen aan gezelligheid. Denk aan situaties waarin je bij trek meteen iets pakt, vaak iets lekkers kiest, extra gaat snacken als je het druk hebt, jezelf beloont met eten, of blijft dooreten omdat het zo lekker is. Op korte termijn voelt dit prettig: je krijgt een vol gevoel, geniet van smaak, ervaart rust of maakt het gezellig.
Maar daar staat vaak een prijs tegenover. Het kan leiden tot een lichaam waar je niet blij mee bent, onzekerheid en schuldgevoel, minder conditie, kleding dragen die je liever verstopt dan laat zien, angst voor wat anderen denken of het gevoel minderwaardig te zijn. Ook kunnen er gezondheidsrisico’s ontstaan, zoals een grotere kans op diabetes en hart- en vaatziekten.
De kernvraag is vervolgens: wil ik doorgaan met mijn huidige eetgedrag, als dit is wat het mij oplevert én kost? Als het antwoord nee is, dan is dat je motivatie om te veranderen. Door jouw winst- en verliesbalans op te schrijven, krijg je richting, duidelijkheid en een stevig fundament voor de volgende stap.
