Inzicht in Gewicht
Breinvriendelijk afvallen. Begrijpen, anders denken, anders blijven doen.
Informatie over de methodiek Inzicht in Gewicht
Inzicht in Gewicht is gebaseerd op medische kennis, praktische modellen en concepten die je helpen om blijvend ander eetgedrag en een ander voedingspatroon te ontwikkelen, om af te vallen en daarna op gewicht blijven. Hieronder lees je meer over de methode. Onderwerpen die worden besproken zijn o.a. hoe je brein werkt, gedachtentransformatie, de Trap van Bekwaamheid, de Winst- en Verliesbalans, affirmaties en je voedingspatroon. Neem rustig de tijd om dit te lezen. Je hoeft niet alles meteen te onthouden en misschien zie je de samenhang niet altijd direct, maar dat komt echt. Het belangrijkste is dat je per onderdeel begrijpt wat er staat, of jezelf herkent. In het stappenplan krijg je alles stap voor stap aangeboden, in de juiste volgorde, met duidelijke uitleg en praktische toepassingen.
Samenwerken met je brein
Bij het maken van de website voor Inzicht in Gewicht ben ik me gaan verdiepen in actuele inzichten over eetgedrag. In die zoektocht kwam ik het boek De Hamster in je Brein van de auteurs dr. Maarten Biezeveld en dr. Felix Kreier tegen. Het boek beschrijft helder hoe ons gedrag wordt aangestuurd door verschillende hersendelen, elk met een eigen functie en belang. Klik hier voor meer informatie.
Je brein geeft van nature krachtige signalen af. Die vinden hun oorsprong in de oertijd, toen voedsel schaars was en niet vanzelfsprekend beschikbaar. Tegenwoordig lopen we simpelweg naar de supermarkt of openen we de koelkast. Toch reageert je brein nog steeds vanuit dat oude overlevingsmechanisme. Het wil goed voor je zorgen en helpt je om voldoende te eten en genoeg energie binnen te krijgen. Vanuit dat perspectief is het zelfs logisch om reserves aan te leggen voor mindere tijden.
Daarnaast wil je brein zich graag prettig voelen. Het zoekt naar beloning, omdat daarbij stoffen vrijkomen die zorgen voor ontspanning en een fijn gevoel. Ook houdt je brein van duidelijkheid en voorspelbaarheid. Regelmaat geeft rust, terwijl grote of plotselinge veranderingen juist onrust kunnen veroorzaken.
Bij stress probeert je brein je te beschermen. Het kan dan het signaal geven om meer te eten. Voor je brein betekent stress mogelijk gevaar, en extra energie voelt als een veilige voorbereiding.
Door met al deze signalen rekening te houden en ermee samen te werken, door de handvaten die je hiervoor gaat krijgen, zal afvallen en op gewicht blijven minder moeilijk worden. Deze breinvriendelijk aanpak gaat onder andere over geleidelijk afvallen – ruime porties – verzadiging en regelmaat.
De Trap van Bekwaanheid
De methode Inzicht in Gewicht is voor een groot deel opgebouwd rondom De Trap van Bekwaamheid. Het is een model dat uitlegt hoe mensen nieuwe vaardigheden leren. Het laat zien dat je van ‘niet kunnen/weten’ stap voor stap groeit naar ‘automatisch’ kunnen. Om van de ene trede van de trap naar de volgende trede te gaan heb je verschillende vaardigheden nodig. In het stappenplan Inzicht in Gewicht wordt je stap voor stap begeleidt zodat je uiteindelijk boven aan de trap uitkomt.
Trede 1
Onbewust Onbekwaam
Als baby wist je niet dat je niet kon fietsen.
Trede 2
Bewust Onbekwaam
Toen je als peuter andere kinderen zag fietsen, werd je je ervan bewust dat jij niet kon fietsen.
De vier treden van de Trap van Bekwaamheid
Trede 3
Bewust Bekwaam
Je leerde fietsen met vallen en opstaan. Je bent trots dat je kan fietsen.
Trede 4
Onbewust Bekwaam
Inmiddels kan je fietsen en denk je hier niet meer over na, het gaat automatisch.
Vaardigheden om de Trap van Bekwaamheid op te lopen
De Trap van Bekwaamheid laat zien hoe verandering stap voor stap werkt. Bij eetgedrag betekent dit: van, zonder na te denken, eten op de oude manier, naar bewust kiezen en uiteindelijk naar nieuwe gezonde gewoontes die vanzelf gaan. Om van de ene trede op de volgende te komen, zijn telkens andere acties en vaardigheden nodig. In het stappenplan krijg je alles overzichtelijk en in de juiste volgorde aangeboden: stap voor stap, met heldere uitleg en praktische oefeningen die je direct kunt toepassen.
Trede 1 Onbewust Onbekwaam
Je bent je nog niet bewust van je eetgedrag en van de overtuigingen, emoties en gevoelens die daar invloed op hebben. Je doet wat je altijd deed, vaak automatisch. Daardoor blijft gedrag dat bijdraagt aan overgewicht (of ongezonde patronen) bestaan. Ook sta je niet stil bij welke producten je gebruikt om een maaltijd te maken: je kiest vooral wat je lekker vindt en wat je gewend bent.
Je pakt ’s avonds altijd een zakje chips, gewoon omdat het erbij hoort, zonder echt honger te hebben. Misschien voel je stress of vermoeidheid, maar je staat daar niet bij stil.
✅ Wat heb je nodig om naar trede 2 te gaan?
- Inzicht en bewustwording.
- Leren herkennen wat je doet, wanneer je het doet en wat de trigger is (bijv. stress, verveling, beloning, gewoonte).
- Basiskennis over voedingsproducten en hoe je een goede, verzadigende maaltijd kunt samenstellen.
Trede 2 Bewust Onbekwaam
Je krijgt inzicht in je gedrag, overtuigingen, emoties en gevoelens en ontdekt hoe deze je eetgedrag beïnvloeden. Je ziet welk gedrag je niet helpt en wat je eigenlijk anders zou willen. Het is allemaal nog heel lastig, maar je weet wel: zo wil ik het niet meer.
In deze fase leer je ook je voedingsproducten beter kennen, binnen jouw eigen eetcultuur. Je oefent met portiegroottes en bewust kiezen, en je ontdekt hoe je zelf gezonde, goed samengestelde maaltijden kunt maken. Je ervaart dat afvallen niet per se minder eten betekent, maar anders eten: maaltijden samenstellen die verzadigen, waar je van geniet en waarmee je met een voldaan gevoel van tafel gaat.
Je merkt: 'Als ik stress heb, ga ik snoepen.'Je wilt liever een gezondere keuze maken, maar op het moment zelf lukt dat nog niet altijd.
✅ Wat heb je nodig om naar trede 3 te gaan?
- Motivatie en een duidelijke rede om te veranderen. Je onderzoekt wat je gedrag je oplevert én wat het je kost. Dit gaan we doen met de Winst- en Verliesbalans, zodat je helder krijgt waarom je dit gedrag laat zien, wat je echte verlangen is en wat je nodig hebt om het anders te gaan doen.
- Ontdekken wat je beweegredenen, overtuigingen en emoties zijn die je gedrag bepalen en vervolgens kiezen voor nieuwe, helpende overtuigingen en beweegredenen, dit is de gedachtentransformatie.
- Meer kennis en ervaring opbouwen over jouw voedingsproducten en starten met een eigen receptenboekje met favoriete gezonde maaltijden.
Trede 3 Bewust Bekwaam
Je past nieuwe, helpende overtuigingen en keuzes bewust toe. Je eetgedrag en voedingspatroon verandert en je valt af of bereikt je streefgewicht. Het lukt steeds vaker, maar het vraagt nog aandacht en oefening.
Je voelt de neiging om na een drukke dag te snaaien, maar je herkent het en kiest bewust een geplande gezonde snack in plaats van automatisch te graaien.
✅ Wat heb je nodig om naar trede 4 te gaan?
- Herhaling, training en verankering. Door continu bewust te herhalen hoe je het wél wil en veel te oefenen, wordt nieuw gedrag steeds makkelijker. Hiervoor gaan we werken met affirmaties, zodat je nieuwe keuzes steeds meer vanzelf gaan voelen.
- Daarnaast groeit je eigen receptenboekje steeds verder uit tot een verzameling van veel favoriete gezonde maaltijden waar je op kunt vertrouwen.
Trede 4 Onbewust Bekwaam
Het nieuwe gedrag is eigen geworden. Ook in uitdagende situaties reageer je automatisch met helpend eetgedrag en maak je keuzes in je voeding, dat past bij een gezond gewicht. Het voelt logisch, kost weinig energie en hoort bij wie je bent geworden.
Wat belangrijk is om te realiseren dat het hele proces van trede 1 naar trede 4 geen quick fix is en vaak een wel een jaar duurt, maar dat het wel iets is waar je de rest van je leven veel profijt van kan hebben.
Je voelt je onrustig of gespannen en je merkt meteen: dit is geen honger. In plaats van te eten ga je automatisch iets doen wat je helpt, zoals een even zitten met een kopje thee of een korte wandeling.
✅ Je staat bovenaan de trap!
- Gezonde maaltijden, een goed eetpatroon en helpend eetgedrag zijn een vast onderdeel van je leven.
- Je vindt het logisch om deze keuzes te maken, omdat ze passen bij jouw lichaam, jouw doelen en jouw dagelijks leven.
Vaardigheden samengevat
- Inzicht geeft je helderheid en bewustwording van je eetgedrag en voedingspatroon.
- De Winst- en Verliesbalans geeft je motivatie en richting.
- Gedachtentransformatie helpt je om belemmerende overtuigingen te herkennen en te vervangen voor helpende gedachten, zodat blijvend nieuw eetgedrag mogelijk wordt.
- Affirmaties helpen je om nieuw gedrag te trainen en vol te houden.
- Bij jouw voedingspatroon leer je over voedingsmiddelen en maaltijden die je niet alleen kan gebruiken voor de periode dat je afvalt, maar zeker ook voor de periode erna.
Inzicht
Inzicht is de basis van verandering. Zolang je niet weet waarom en wanneer je bepaald eetgedrag laat zien, blijf je in dezelfde cirkel terechtkomen. Daarom ga je binnen Inzicht in Gewicht onderzoeken welke factoren jouw eetgedrag sturen.
Je gaat kijken naar:
- Honger en trek (lichamelijke signalen)
- Emoties en beloning (troost, ontspanning, gezelligheid)
- Situaties en gewoontes (context, routines, automatisch gedrag)
In het stappenplan krijg je duidelijke uitleg over hoe je dit moet doen en praktische handvaten die je direct kunt toepassen.
De Winst- en Verliesbalans
De Winst- en Verliesbalans helpt je om helder te krijgen waarom je eet zoals je eet en of je dit gedrag wilt blijven volhouden. Gedrag veranderen lukt namelijk alleen als je daar een écht goede reden voor hebt. Met deze methode kijk je eerlijk naar twee kanten van je huidige eetgedrag: wat het je oplevert (winst) en wat het je kost (verlies).
Veel eetgedrag is niet zomaar 'slechte gewoonte', maar heeft een functie. Het kan bijvoorbeeld helpen om honger en trek snel weg te nemen, een gevoel van ontspanning te geven, troost te bieden of bij te dragen aan gezelligheid. Denk aan situaties waarin je bij trek meteen iets pakt, vaak iets lekkers kiest, extra gaat snacken als je het druk hebt, jezelf beloont met eten, of blijft dooreten omdat het zo lekker is. Op korte termijn voelt dit prettig: je krijgt een vol gevoel, geniet van smaak, ervaart rust of maakt het gezellig.
Maar daar staat vaak een prijs tegenover. Het kan leiden tot een lichaam waar je niet blij mee bent, onzekerheid en schuldgevoel, minder conditie, kleding dragen die je liever verstopt dan laat zien, angst voor wat anderen denken of het gevoel minderwaardig te zijn. Ook kunnen er gezondheidsrisico’s ontstaan, zoals een grotere kans op diabetes en hart- en vaatziekten.
De kernvraag is vervolgens: wil ik doorgaan met mijn huidige eetgedrag, als dit is wat het mij oplevert én kost? Als het antwoord nee is, dan is dat je motivatie om te veranderen. Door jouw winst- en verliesbalans op te schrijven, krijg je richting, duidelijkheid en een stevig fundament voor de volgende stap.
Gedachtentransformatie
Gedachtentransformatie is het proces waarbij je de gedachten en overtuigingen die jouw eetgedrag aansturen leert herkennen én bewust verandert. Veel eetgedrag gebeurt namelijk automatisch. Je eet niet alleen omdat je lichamelijk honger hebt, maar ook door gewoonte, emotie, gezelligheid, beloning of stress.
Achter dat gedrag zitten vaak overtuigingen zoals: “Als ik trek heb, mag ik eten”, “Ik verdien iets lekkers als ik hard gewerkt heb” of “Bij gezelligheid hoort veel eten”. Zolang die overtuigingen hetzelfde blijven, is de kans groot dat je na een tijdje terugvalt in oud gedrag — zelfs als je tijdelijk wel bent afgevallen.
Gedachtentransformatie betekent dat je gaat onderzoeken: wat vind ik eigenlijk? Waarom reageer ik op deze manier? Welke gedachte zit er onder mijn gedrag? Dat vraagt soms tijd, omdat overtuigingen vaak diep ingesleten zijn en soms al van vroeger komen. Door jezelf vragen te stellen en eerlijk te kijken naar de gevolgen van je gedrag, ontstaat er ruimte om nieuwe inzichten te krijgen.
Vervolgens kies je een nieuwe, helpende overtuiging die beter past bij jouw doel. Bijvoorbeeld: “Het is niet erg om even trek te voelen”, “Als ik eet, wil ik bewust kiezen wat ik eet” of “De gezelligheid zit in de mensen, niet in de hoeveelheid eten”. Deze nieuwe gedachten helpen je om ander gedrag vol te houden. Want van anders denken, komt anders doen.
Gedachtentransformatie is daarom een belangrijke sleutel voor blijvende verandering. Het helpt je om jezelf beter te begrijpen, minder vanuit automatische reacties te leven en steeds vaker keuzes te maken die passen bij een gezond gewicht én bij jouw leven. Het doel is stap voor stap groeien naar gedrag dat steeds natuurlijker en gemakkelijker wordt.
Affirmaties
Blijvende verandering groeit stap voor stap. Nieuwe vaardigheden leer je niet in één keer. Ook fietsen heb je niet in 1 dag geleerd, je hebt het geleerd door te oefenen, totdat het automatisch ging.
Affirmaties helpen je daarbij. Ze zijn bedoeld om jezelf steeds opnieuw te herinneren aan wat je wél wilt, en welke keuze bij jouw doel past. Ze versterken helpende gedachten en maken nieuwe gewoontes makkelijker vol te houden.
Voorbeelden van helpende affirmaties kunnen zijn:
- Het is niet erg om wat hongerig te zijn.
- Een goed resultaat is een voldoende beloning, daar ben ik blij mee.
- Lekker eten met elkaar draagt bij aan de gezelligheid maar de hoeveelheid niet.
- Ik eet met aandacht en stop wanneer ik genoeg heb.
Door affirmaties regelmatig te herhalen, train je als het ware je brein in een nieuwe richting. Je bouwt aan vertrouwen, rust en stevigheid in je keuzes.
Jouw nieuwe voedingspatroon, voor nu en later
Veel afvaldiëten schrijven precies voor wat je moet eten. Vaak lukt het prima om hiermee af te vallen. Het probleem ontstaat meestal zodra je stopt. Het gewicht komt terug, omdat je weer gaat eten zoals je altijd at.
Daarom is het belangrijk om de periode van afvallen te benaderen als een oefenperiode voor daarna: opnieuw leren eten binnen jouw eigen eetcultuur. Die vormt het uitgangspunt, met de smaken, producten en eetmomenten die bij jouw leven horen. Binnen dat kader ontdek je welke keuzes en hoeveelheden voor jou helpend zijn. Het staat stap voor stap beschreven in het stappenplan.
Je leert je voedingsproducten beter kennen, oefent met portiegroottes en bewust kiezen, en ontdekt hoe je zelf gezonde, goed samengestelde maaltijden kunt maken. Je ervaart dat afvallen niet per se minder eten betekent, maar anders eten: maaltijden samenstellen die verzadigen, waar je van geniet en waarmee je met een voldaan gevoel van tafel gaat. Zo groeit stap voor stap het vertrouwen in wat voor jou werkt.
Het doel is niet alleen afvallen, maar vooral ook je gewicht daarna kunnen behouden. Daarom kan het tijdelijk helpen om gebruik te maken van een calorieën- en jouletabel, zodat je inzicht krijgt in wat voeding je levert aan energie en voedingsstoffen. Door jouw producten een periode af te wegen met een keukenweegschaal, leer je wat voor jou passende hoeveelheden zijn. Dat vraagt in het begin wat aandacht en discipline, maar het went meestal snel.
Na een paar weken ontwikkel je gevoel voor portiegroottes en heb je deze hulpmiddelen steeds minder nodig. Het doel is niet om te blijven tellen, maar om te leren.
Ondertussen verzamel je recepten die niet alleen passen bij het afvallen, maar ook bij de periode daarna. Zo bouw je stap voor stap aan je eigen succesrecepten en aan een voedingspatroon dat niet tijdelijk verandert, maar een blijvertje worden.
